• BIST 96.400
  • Altın 144,450
  • Dolar 3,5616
  • Euro 4,0009
  • İstanbul 19 °C
  • Ankara 10 °C

AİHM'den Türkiye'ye Akademik Özerklik Cezası

AİHM'den Türkiye'ye Akademik Özerklik Cezası
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), akademisyen Mustafa Erdoğan ve Liberal Düşünce dergisi yetkilisi Haluk Kürşad Kopuzlu’nun Türkiye’de haksız şekilde tazminata mahkum edildiklerine karar verdi.

Anayasa Hukuku profesörü Erdoğan, 2001 yılında Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) siyasi partilerin lağvedilmesiyle ilgili işlemlerini eleştiren bir yazıyı üç aylık dergide yayımlanması için kaleme alınca Kopuzlu ile birlikte AYM’nin üç üyesine tazminat ödemeye mahkum edilmişti.
 
“Akademisyen Düşünceleri Özgürce İfade Etmeli”
 
Yargı işlem ve uygulamalarının kamu yararı bakımından önemli konulardan olduğunu vurgulayan AİHM, “Bir üniversite öğretim üyesinin kaleme aldığı suçlama konusu yazı, genel tartışma ortamına katkı yapıyordu. AYM’nin bazı meselelerle ilgili verdiği ve tepki çeken kararlarına ilişkin yazı, kamuoyunun da bilgilenmeye dair meşru bir merakına karşılık geliyordu” dedi.
 
AİHM, akademik özgürlüğünün öneminin altını çizdi; “bu özgürlük üniversite veya bilimsel araştırmayla sınırlı olmayıp, polemik konusu olsa da, popüler olmasa da, öğretim görevlilerin araştırma yürüttükleri, uzman veya yetkin oldukları kendi alanlarında fikirlerini özgürce ifade etmelerini da kapsar” tespitine yer verdi.
 
Türkiye’nin Akademik Özerklik Karnesi
 

Akademik özerklik en yalın haliyle üniversitelerin otoriteden bağımsızlığı anlamına gelmektedir. Ayrıca akademisyen seçimi, çalışılacak konular ve öğrencilerin kabulü de üniversite özerkliğinin ölçülmesinde ele alınan kıstaslardır. Bu kıstaslar üzerinden ölçüm yapan Avrupa Üniversiteler Birliği(EUA)’nin akademik özerklik sıralamasına göre Türkiye 29 ülke arasında 25. sıradadır.(1) EUA’nın sıralama raporuna göre Türkiye’deki üniversiteler otoriteye bağımlı görünmektedir. Türkiye ayrıca EUA’nın aynı ülkeler arasındaki finansal özerklik sıralamasında 23, organizasyonel özerklik sıralamasında 28 ve istihdam özerkliğinde 21. sırada bulunmaktadır.
 
Akademik Özgürlük ve İfade Özgürlüğü
 
AİHM’nin kararı, Şubat ayında Yüksek Öğretim Kurulu Kanunu’na getirilen düzenlemeyle birlikte ele alındığında önem arz etmektedir. Yapılan değişiklikle akademisyenlerin “bilimsel tartışma ve açıklamalar haricinde medyaya bilgi veya demeç vermesi” disiplin suçu olarak düzenlenmiştir.
 
Akademisyenin, “üniversite veya benzeri yüksek öğrenim kurumlarında öğretimi gerçekleştiren, araştırma yapan ve özgün araştırmalarıyla alanına katkıda bulunan kişi” olarak tanımlandığı düşünülürse, fikir beyanının, mesleğin bir gereği olduğu görülecektir. Ayrıca akademik çalışma ve yayın oranlarının ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesinde en önemli kıstaslardan olduğu da bilinmektedir.
 
Bir konunun belirli kalıplar içerisinde kalınarak- enine boyuna tartışılmadan kabulü sonucu elde edilen bilginin adı “dogma”, dogmaların önündeki en büyük engel de akademik görevin yerine getirildiği akademilerdir. “Akademik Özgürlük ve Üniversite Özerkliği Avrupa Konseyi Parlamento Kurulu Raporu”na göre akademik görev, modern dünyanın ihtiyaç ve gerekliliklerine cevap verebilmektir. Çağdaş toplumlarda bu görevin yerine getirilmesi ise dini yada siyasi yetkilerden ve ekonomik güçlerden ahlaken ve zihinsel olarak  bağımsız olunduğunda gerçekleşecektir. Bu durumda akademik özgürlüğün sınırlarının muğlak ifadelerle çizilmesi, ifade hürriyetinin varlığını zora sokacak; ülkelerine fayda sağlamakla mükellef(!) akademisyenler kendilerinden bekleneni ifa edemeyeceklerdir.
 
Günümüz dünyasında düşünceyi belli kalıplara oturtma ve üretimin salt bu kalıplar üzerinden yapılmasını beklemenin herhangi bir izahı bulunmamaktadır.  AİHM de, Mustafa Erdoğan kararıyla akademik özgürlüğün hiçbir sebeple kısıtlanamayacağının altını çizmektedir. Unutulmamalıdır ki akademik özgürlüğe getirilen sınırlamalar tek başına bir düzenlemeyi içermemekte; kişinin en temel hakkı olan düşünce ve ifade özgürlüğünün de kısıtlanması anlamına gelmektedir.

Kaynak: Haber Kaynağı
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Baro Türk - Türk Hukuk Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim