• BIST 106.843
  • Altın 142,689
  • Dolar 3,5367
  • Euro 4,1209
  • İstanbul 27 °C
  • Ankara 27 °C

BİREYSEL BAŞVURU USULLERİ

Mehmet AYSAN

Bir yıldır ülkemizde var olan Bireysel Başvuru Hakkı’nı ne kadar tanıyor ve kullanıyoruz. Nerelere ve hangi durumlarda Bireysel Başvuru yapabiliriz, usulleri nelerdir. Bu yazımızda bu soruların cevaplarını vermeye çalışacağız.

Bireysel Başvuru Nedir?

Bireysel Başvuru, temel hak ve özgürlükleri kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edilen bireylerin, diğer başvuru yollarını tükettikten sonra başvurabilecekleri, istisnai ve ikincil nitelikte bir hak arama yöntemidir.

Bireysel Başvuru İle Amaçlanan Nedir?

Bireysel Başvuru’nun amacı, temel hak ve ihlallerin iç hukukta ortadan kaldırılması ve ülkemiz aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan başvuru sayılarının azaltılmasıdır.

Hangi Kurumlara Bireysel Başvuru Yapılabilir?

Bireysel Başvuru;
a)    Anayasa Mahkemesi’ne
b)    Kamu Denetçiliği Kurumu’na
c)    Türkiye İnsan Hakları Kurumu’na yapılabilir.

Bireysel Başvuru’nun Kurumlara Göre Özel Şartları Nelerdir?

a) Anayasa Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru 24 Eylül 2012 tarihinden itibaren alınmaya başlamıştır. Bu tarihten önce Yargıtay kararı kesinleşen bir kararla ilgili AYM’ye Bireysel Başvuru yapılamaz. AYM’ye başvuru, mahkemenin internet sitesinde bulunan Başvuru Formu doldurularak, ya AYM’ye doğrudan ya da diğer mahkemeler yoluyla yapılabilmektedir.

AYM’ye başvuru, bütün başvuru yollarının tamamının tüketilmesinin ardından, 30 gün içinde yapılması gerekmektedir. Bireysel Başvuru harcı, 2013 yılında 198,35 TL’dir. 
AYM’ye başvuru, yaşama hakkı, işkence ve eziyet yasağı, kişi hürriyeti ve güvenliği gibi temel hakların ihlal edildiği durumlarda yapılabilir. AYM ve YSK kararları aleyhine bireysel başvuru yapılamamaktadır.

Kamu gücünün bir işlemi nedeniyle temel hakkının ihlal edildiğini iddia eden herkes, bireysel başvuruda bulunabilirken, kamu tüzel kişilerine başvuru hakkın tanınmamıştır.
Bireysel Başvuru’ya konu olan eylem, TC Devletinin egemenlik yetkisinde olan alanlarda olması gerekmektedir. Temel haklarından birisinin ihlal edildiği düşünen bireyler, önce idari ve yargısal mekanizmaları kullanmalı, sonuç alamaması halinde AYM’ye başvuruda bulunmalıdır. Bireysel Başvuru bir temyiz yolu değildir, AYM hukuka aykırılık denetimi yapmamaktadır.

b) Kamu Denetçiliği Kurumu

Kamu Denetçiliği Kurumu’na 29 Mart 2013’den itibaren müracaat edilebilmektedir. KDK’na idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını inceleme, araştırma ve önerilerde bulunma görevi verilmiştir.  İdarenin yaptığı her türlü eylem ve işlem sonucu menfaatinin ihlal edildiğini düşünen gerçek ve tüzel kişiler KDK’na başvuruda bulunabilirler.

Şikayetler ve başvurular, kuruma elden, e-posta ile ya da faks göndererek yapılabilir. Başvuru sadece Türkçe değil, başka dillerde de yapılabilmektedir. Başvurular bizzat ya da kanuni vekil yoluyla yapılabilir, talep halinde başvurular gizli tutulabilmektedir. Kuruma başvurular ücretsizdir.

Başvuru yapılabilmesi için, idari başvuru yollarının tüketilmiş olması gerekmektedir. Başvurular idare tarafından verilecek cevabın tebliğinden itibaren 60 gün içinde, cevap verilmezse 6 ay içinde yapılabilmektedir. Başvurular yapılan ön incelemenin ardından incelenemezlik kararı verilmezse, inceleme ve araştırmaya alınır. Eğer yapılan başvuru tüm yollar tüketilmeden yapılmışsa, ilgili idareye gönderilir. Gönderme kararı şikayetçiye tebliğ edilir. Eğer şikayetçiye cevap verilmezse, 6 ay içinde yeniden başvuru yapılabilir.

İncelemenin ardından alınan karar, tavsiye, ret ya da karar verilmesine yer olmadığı şeklinde gerçekleşir. Şikayet tarihinden itibaren en geç 6 ay içinde karar verilir, tebliği şikayetçiye ve ilgili mercie yapılır. Ret kararı verilmişse, tavsiye kararına 30 gün içinde uyulmamışsa, başvuru 6 ay içinde sonuçlandırılmamışsa ya da karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmişse dava açılabilir.

c) İnsan Hakları Kurumu  

İnsan Hakları İhlallerinin olduğunun iddia edildiği durumlarda İnsan Hakları Kurumu’na başvuru yapılabilir. İHK’na gerçek kişiler, tüzel kişiler ve kişi toplulukları başvuruda bulunabilir. Başvurular, kişisel bir hakkın doğrudan etkilenmesi, hakkın güncel olması ve muhtemel mağduriyet durumlarında yapılabilir. Mağdur adına yapılan başvurularda rıza şartı aranmaktadır.

İHK’na yapılan başvurular ücretsizdir. Başvurular bizzat yapılabildiği gibi, elektronik ortamda form doldurarak, telefon, faks ve mektup ile de yapılabilir. 

Başvurular incelendikten sonra, ihlal, ihlal iddiasının reddi ve karar verilmesine yer olmadığı şeklinde karar verilir. Başvurular 6 ay içinde karara bağlanır. Başvurunun tarafları, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde kararın yeniden incelenmesi talebinde bulunabilirler. Kurur kararları üzerine; bildirim, Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusu, takip, kamuoyu ile paylaşma ve raporlama yapılabilir. 

Temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir müdahale olduğu tespit edilirse, ihlal kararı verilmeden önce taraflara uzlaşma yolu önerilebilir. Kuruma yapılan başvurular gizli tutulur. İHK kararları tavsiye niteliğinde olup, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak müracaatlara engel teşkil etmez, dava açma ve zaman aşımı süresini durdurmamaktadır.

 

  • Yorumlar 1
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Yazarın Diğer Yazıları
    Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Baro Türk - Türk Hukuk Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Haber Scripti: CM Bilişim