• BIST 108.489
  • Altın 151,165
  • Dolar 3,6704
  • Euro 4,3242
  • İstanbul 17 °C
  • Ankara 10 °C

Olay Yeri İnceleme Hizmetlerinde Başarı Kriterleri Değerlendirmesi

Olay Yeri İnceleme Hizmetlerinde Başarı Kriterleri Değerlendirmesi
Olay; kanunlarda açıkça suç olarak belirtilen fiil ve hareketlerin ortaya çıkmasını, olay yeri de; olayın işleniş tarzının, mağdur ve suç failleri ile ilişkisinin saptanabildiği bölgeyi ifade eder.

Olay yerinde bu ilişkilerin belirlenmesi çalışmalarını kapsayan olay yeri incelemesi, suç soruşturmasının en önemli bölümünü oluşturur.

 “Olay yeri incelemesi ile elde edilen en önemli unsur maddi delillerdir. Bu tür deliller şüphelinin aleyhine dilsiz birer tanıktır”.

Olay Yeri İncelemesinde Amaç;

-Meydana gelen bir olayın adli bir suç olup olmadığını tespit etmek,

-Olayın öngörülen şekil ve şartlarda meydana gelip gelmediğini belirlemek,

-Olay yeri-fail-mağdur(veya maktul) arasındaki ilişkiyi kuracak maddi suç delillerini bulmak,

-İşlenen suçun aydınlatılması ve adli mercilerin doğru karar vermesini sağlamak amacıyla olay yerini belgelemektir.

Olay bir süreçtir ve bu süreci sadece olayın meydana geldiği yer olarak nitelendirmek doğru değildir. Olay, fiilin işlendiği yerde başlayıp, failin gidebileceği yerleri de içine alan geniş bir alandır.

Olay soruşturmasında ve çözümünde fail-mağdur-olay yeri ilişkisinin ortaya çıkarılması önemli olduğundan bu üç unsur arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi gerekmektedir.

Meydana gelen olayların incelenmesi kadar tüm safhaların kayıt edilmesi ve belgelendirilmesi ise yapılan iş ve işlemlerin uygunluğunun takibi ve başarı durumunun ortaya konulması için diğer önem unsurlardır”.

İncelenen olaylarda elde edilen materyallere uygulanan yöntemler, elde ediliş safhaları, kayıt edilmeleri, mukayese edilmeleri ise ayrı bir uzmanlık konusudur.

Görüldüğü gibi Olay Yeri İnceleme Şubelerinin farklı iş sahalarının varlığı ve yapılan iş ve işlemlerin çokluğu geniş bir yelpazede yer almakta iken birimlerin salt nüfus ve şüpheli şahıs tespiti çerçevesinde oluşturulan kriterler ile izah edilen istatistik tabloları ile gösterilen performans, birimlerin başarı düzeylerini yeterince izah edememektedir.

İl Emniyet Müdürlükleri brifinglerinde OYİKT şubeleri; sadece gidilen olay sayısı ve tespit sayıları ile belirtilmektedir. Bu algının ortadan kaldırılması, yapılan tüm iş ve işlemlerin (farklı delillerin usulüne uygun tespit edilmesi, dış kadro talepleri, farklı birimlerden gelen tescil talepleri, sahte kimlik tespitleri ve çekilen fotoğraf, çizilen kroki vs.) farklı bir değerlendirme formatı ile sunulması OYİKT Şubelerinin başarısı konusunda farklı izah imkanı sunacaktır.

OYİKT Şubelerinin değişik misyonları bulunmaktadır. İnceleme yapılan olaylar, elde edilen delil çeşitliliği, elde ediliş yöntemlerindeki hareket tarzı (örnek; alınan el svabının uygun şekilde alınması ve neticesinin olumsuz olmasında durumunda bir geri beslemenin gerekliliğinin takibi vb.), belgeleme aşamaları, çizilen kroki çeşitleri, eşkal belirlemeleri, fotoğraf adetleri, kamera çekim süreleri, hakimler ve savcılar ile ilişkiler, personel arası uyum, adli birimlerle münasebetler, gelişen teknolojinin kullanımı ve ARGE faaliyetlerinin paylaşılması ve daha niceleri değerlendirilmeli ve göz önüne serilmelidir.

OYİKT birimlerinde faaliyet gösteren tüm büroların iş ve işlemleri farklılık göstermektedir. Her bir büronun kendisine gelen iş ayrıca kayıt altına alınmaktadır. İncelenen olay sayıları, alınan delil türleri, çekilen fotoğraf adetleri, tescil sayıları,  kayıt altına alınıp izah edilemeyen adliye-jandarma talepleri de gerek Kriminal Daire Başkanlığı gerekse taşra birimlerinin istatistik verilerinde yer almalıdır.

Olay yeri inceleme hizmetlerinde tespit denilince; gidilen olaylarda elde edilen materyallerin, faili meçhulün ortaya çıkması olarak değerlendirilmemelidir. Belki değerlendirme kriterlerinden sadece biri olarak belirtilebilir. Ancak az öncede bahsedildiği gibi; mesai harcanan tüm safhanın göz önüne serilmesi, hatta değerlendirme kriterlerinin tekrar düzenlenerek tüm ülke çapında standart farklı değerlendirmelerin anlaşılacağı bir dil kullanılması sureti ile değiştirilmesi gerekmektedir.

İster faili belli olsun, isterse meçhul olsun, gidilen her olay bir tespittir. Yani OYİ ekipleri tarafından yapılan en ufak müdahale, bunun delillendirilmesine, belgelendirilmesine, adli olup olmadığının nitelendirilmesine cevap vermesi itibari ile hepsi için TESPİT kavramı kullanılabilir. Bir ilin suç sayısı ile OYİ ekiplerinin gittikleri olay sayıları elbette farklı olacaktır. Gidilen her olayda bir hareket vardır ve her olay OYİKT birimlerince belgelendirildiğinden bu manada hepsi bir tespittir. Örneğin; bir intihar vakasında çizilen krokiler, elde edilen verilerin sunumu, (çekilen fotoğraf-kamera durumları) ele alındığında müntehirin varlığı olayı meçhulleştirmemektedir. Aynı olay yerinde çekilen 2-3 adet fotoğraf yerine asgari çekimlerin ve çizimlerin yapılması ideal bir incelemenin yapılışı kayıplara feda edilmemelidir. Eğer ki elde edilen bir delilden faili meçhulün aydınlatılması ise ayrı bir kriter olarak değerlendirilebilir.

İncelenen bir olayda, elde edilen farklı bulguların incelemesi neticesindeki tespit;

  • Olay tespiti midir?
  • Delil tespiti midir?
  • Olayın hareket tarzının tespiti midir?
  • Kamera- fotoğraf çekimi ile belgelenmesinin tespiti midir?
  • Başka bir olayla münasebetinin olması ihtimalinin tespit midir?
  • İncelemeyi yapan memurun maharetinin tespiti midir?
  • Elde edilen delili inceleyen mamuşalara yön veren maestronun mu?
  • Laboratuvar aşamasındaki kimyasal uygulayan teknisyenin hareket tarzı mı?

Soruları bu şekilde arttırmak mümkündür.

Kriminal çalışanları olarak yapılan işin her aşamasının, harcanan mesainin her safhasının ortaya konulabilmesi, göz önüne serilebilmesi, performans kriterleri haline getirilmesi hatta denetlenebilmesi, iş yapılan diğer birim ve kurumlarca da bir farkındalık oluşturacaktır. Böylelikle değerlendirilen olaylardaki hareket tarzlarında bir profesyonelleşme ve suçla mücadelede de bir ivme görülecektir (hizmet içi eğitim gerekliliğinin ortaya konulması, gelişen teknolojik gelişmelerin yaygınlaştırılması, kullanılan malzemelerin kalitesi ve maksimum fayda sağlanması yönünde uygulama tarzlarının oluşturulması).

Her ne kadar bu değerlendirmelerin büyük bir kısmı, yapılan çalıştaylarda, seminerlerde söz konusu olmuş, hatta fikir birliğine bile varılmış olsa bile yapılan analizlerin birçoğu eski sistemde devam etmektedir.

Sonuç itibari ile, olay yeri inceleme ve kriminal hizmetlerinin yürüttüğü iş sahalarının ve sayısal verilerin de ortaya konulması sureti ile farklı bakış açılarının oluşturulmasının sağlanması gerekmektedir. OYİKT birimlerinin başarısı değerlendirilmek istendiğinde, nüfus durumu,  alınan iz sayısı ve faili meçhulün ortaya çıkarılması olarak ölçmek yerine, incelediği olay türü, elde ettiği farklı delil türleri, eşkal karşılaştırmalarındaki nicelik, sahte kimlik kullanımları, dış kadro yazışmaları, labaratuvar hizmetleri vb. gibi konuları da kapsayacak şekilde revizyona gidilmesi gerekmektedir.

Oluşturulabilecek bir komisyon çalışması, anket çalışmaları, değerlendirme seminerleri sayesinde standart bir istatistik tablosu halinde ortaya konulan düşünce tartışılabilir. Başarı; yapılan hizmetlerinin doğruluğu ile ölçülmelidir.

ZAFER DAĞCIOĞLU

Güsam OYI Uzmanı

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Baro Türk - Türk Hukuk Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim