• BIST 89.496
  • Altın 146,559
  • Dolar 3,6433
  • Euro 3,9136
  • İstanbul 15 °C
  • Ankara 16 °C

TCK 299: Olmayan Hükmün Gazabı mı?

TCK 299: Olmayan Hükmün Gazabı mı?
Türk Ceza Kanunu'nun 299. maddesine göre cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

YAMAN AKDENIZ*, KEREM ALTIPARMAK**

Türk Ceza Kanunu'nun Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar bölümünde özel bir hakaret suçu olarak yer alan cumhurbaşkanına hakaret suçunu düzenleyen 299. maddesine göre cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu, Recep Tayyip Erdoğan cumhurbaşkanı olarak göreve başladıktan sonra kaygı verici seviyede kullanılmaya başlandı ve kamuoyu gündeminde sıklıkla yer almaya başladı.  Bu suça istinaden açılan soruşturma ve kovuşturmalara konu olan içerikler arasında gazete makaleleri, karikatürler, çok sayıda sosyal medya paylaşımı, mitinglerde yapılan basın açıklamaları veya atılan sloganlar yer alıyor. Türkiye'de adalet sisteminin önemli düzeyde bir mesaisi cumhurbaşkanına hakaret edilip edilmediğini saptamakla geçiyor.

Cumhurbaşkanına hakaret suçunu düzenleyen TCK'nın 299. maddesi aslında yok. Savcılar, olmayan hüküm üzerinden insanların tutuklanmasını istiyor, iddianame hazırlıyor, hakimler yine olmayan hüküm üzerinden karar tesis ediyor. Bu kararlar, hiç şüphesiz Anayasa Mahkemesi'nden olmazsa Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nden dönecek ama bu arada ifade özgürlüğü ve hukuk devletinin aldığı yaralar onarılmaz zararlara vücut verecek.

Anayasa'nın 90. maddesi ve Anayasa Mahkemesi'nin içtihatlarına göre, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarıyla Sözleşme'ye aykırı olduğu şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilmiş olan hükümlerin hukukumuzda uygulanabilirliği yoktur, çünkü bu hükümler Anayasa Mahkemesi'nin ifadesiyle “zımnen ilga edilmiştir”.

Özellikle cumhurbaşkanına hakaret suçunu düzenleyen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 299. maddesi ile ilgili AİHM kararları incelendiğinde cumhurbaşkanına hakaret suçunun ayrı bir suç olarak öngörülmesinin mümkün olmadığı, bu haliyle öngörülmesinin ise AİHS'ye aykırı olduğu görülecektir.

AİHM içtihadı devlet başkanlarının hakaret konusunda diğer insanlardan daha ayrıcalıklı tutulamayacağını hiçbir şüpheye bırakmayacak bir şekilde öngörmektedir. Konu, Mahkeme'nin önüne ilk kez Colombani/Fransa davasında gelmiştir. Anılan davada, başvurucu Fas Kralı'na hakaret ettiği için cezalandırılmıştır. Yasanın 36. maddesi devlet başkanlarını görevleri ve konumları nedeniyle korumaktadır. AİHM, yabancı devlet başkanlarının böyle bir ayrıcalığa sahip olmasının modern uygulamada siyasi kavramlarla bağdaştırılamayacağına karar vermiştir.

Türkiye ile ilgili Pakdemirli/Türkiye başvurusuna konu bir hukuk davasında hakim, davacının Cumhurbaşkanı (Süleyman Demirel) olmasını dikkate alarak ve ulusal mevzuat ve içtihatlardaki orantılılık ilkesine aykırı olarak davalının daha yüksek tazminat ödemesi gerektiğine karar vermiştir. AİHM'in karara göre bir kişi hakaret davasında salt devlet başkanı olduğu için diğer vatandaşlardan daha fazla koruma göremez.

Bu koşullar altında; AİHM tarafından açıkça AİHS'ye aykırı olduğu saptanmış olan TCK'nın 299. maddesinin, Anayasa Mahkemesi içtihadının açık olarak gösterdiği üzere, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca AİHS'nin 10. maddesi karşısında esas alınması mümkün değildir. Avrupa Konseyi'ne üye hiçbir ülkede devlet başkanına hakaret edildiği gerekçesiyle soruşturma açılamazken 299. madde dayanak gösterilerek hakkında iddianame düzenlenen, tutuklanan herkesin sistemik olarak ifade özgürlüğü ihlal edilmektedir.

*İstanbul Bilgi Üniversitesi, Hukuk Fakültesi

**Ankara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi

(Yazının tam metni Güncel Hukuk Dergisi'nin 142. sayısında yayımlanmıştır.)

Kaynak: Haber Kaynağı
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Baro Türk - Türk Hukuk Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim