• BIST 107.206
  • Altın 143,369
  • Dolar 3,5533
  • Euro 4,1312
  • İstanbul 26 °C
  • Ankara 22 °C

Torba Yasa İflas Etti, 170 Maden İşletmesinden 117'si Kapandı

Torba Yasa İflas Etti, 170 Maden İşletmesinden 117'si Kapandı
Hükümetin aceleye getirerek çıkardığı torba yasaların bedeli ağır oluyor.

Soma faciasından sonra ‘TİB, memurlar, özelleştirme ve Risale-i Nur' gibi konuları kapsayan düzenlemenin arasına sıkıştırılan madencilik yasası, sektörü felç etti. İktidar, ortaya çıkan olumsuz tabloyu gerekçe yaparak yeni yasa teklifi hazırladı.

Meclis'te komisyonlar devre dışı bırakılarak, sektörün sesine kulak verilmeden, çoğunluğa dayanarak yapılan yasalar kısa sürede iflas ediyor. Bunun somut örneklerinden biri, Mayıs 2014'te 301 işçinin hayatını kaybettiği Soma faciasından sonra, ‘TİB'e internet kapatma yetkisi, Risale-i Nur basımının yasaklanması, yandaş şirketlere özelleştirme kıyağı' gibi düzenlemelerin arasına madencilikle ilgili maddelerin eklendiği Torba Yasada yaşandı. İtirazlara rağmen, yasadaki yaptırımlar özel sektöre yüklendi. ‘Sektör iflas eder' uyarılarına kulak verilmedi. Maliyet artışını dengeleyecek bir adım da atılmadı. Sektörün ihtiyaçları ve sahadaki gerçekler dikkate alınmadan yapılan yasa, bir yılda madenleri felç etti. Şimdi bu tabloyu düzeltmek için yeni yasa çıkarılacak. İktidar, 2014 yılındaki düzenlemelerin yol açtığı olumsuzlukları da yeni kanunun gerekçesi olarak sundu.

İktidar, birbiriyle ilgisiz alanlarda yüzlerce maddelik yasaları, vekillerin el kaldırıp indirmesiyle birkaç günde Meclis'ten geçiriyor. Ayrı ayrı yasa tasarıları olarak gelmesi gereken ve milletvekilleri tarafından komisyonlarda detaylı şekilde tartışılması icap eden kanunlar, tek bir torbada toplanarak hızla yasalaştırılıyor. İstisna olması gereken torba kanun, son dönemde neredeyse tek yöntem oldu. Refleksle yapılan kanunlar, kısa bir süre sonra ya işlemez hale geliyor ya da beklenenin aksi sonuç veriyor. Hal böyle olunca birkaç ay önce yapılan kanunu değiştirmek için yeni bir kanun hazırlıyor.

İTİRAZLAR DİKKATE ALINMADI

Torba mantığının iflası, madenlerle ilgili torba yasanın meydana getirdiği tahribatta açıkça görülüyor. 301 kişinin hayatını kaybettiği Manisa Soma'daki kazanın ardından Meclis'e getirilen ve madenlerle ilgili olacağı söylenen torba yasa, kısa sürede 269 maddelik bir torbaya dönüştü. Bütün itirazlara rağmen, torba yasaki düzenlemeler özel sektöre yüklendi. “Sektör iflas eder” eleştirilerine kulak verilmedi. Maliyet artışını dengeleyecek bir adım da atılmadı. Sektörün ihtiyaçları ve sahadaki gerçekler dikkate alınmadan yapılan yasa, bir yılda madenleri felç etti. Gelinen noktada 170 işletmeden 117'si kapandı. 2,3 milyonluk üretim, yüzde 37 azalarak 1,4 milyona düştü. 11 bin 472 işçinin çalıştığı bu işletmelerdeki işçi sayısı 6 bin 121 kişiye geriledi. 5 bin 300 kişi işsiz kaldı.

Şimdi bu tabloyu düzeltmek için yeni yasa çıkarılıyor. AK Parti'nin yeni torba tasarısı, Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi. Madenleri felç eden rakamlar da AK Parti milletvekillerinin bu torba teklifinde yer aldı. İktidar partisi, 2014 yılındaki düzenlemelerin madenleri getirdiği noktaya ilişkin rakamları, madenlere ilişkin yeni düzenleme öngören kanun maddesinin gerekçesi olarak sundu. Böylece 2014'teki düzenlemenin yanlışlığı ve madenleri felç ettiği, iktidar partisi tarafından kabul edilmiş oldu. Ancak maden sektörü, telafisi çok zor tahribata uğradı.

MADENLERİ FELÇ EDEN TORBA

Soma'daki maden faciasının ardından madencilik sektörüne yönelik çeşitli düzenlemeler yapıldı. 2014 yılı Eylül ayındaki torba yasa ile Madencilere ödenecek ücret, asgari ücretin iki katına çıkarıldı. Çalışma süreleri azaltıldı. Yıllık izin süreleri artırıldı. Emeklilik yaşı ise 55'ten 50'ye çekildi. Ancak işverene ek maliyetler getiren düzenleme, madenleri felç etti. Torba yasanın yürürlüğe girmesinin ardından artan maliyetleri gerekçe gösteren Zonguldak ve Karaman'daki çok sayıda madenci, üretimi durdurdu. Maaşlarının artmasını bekleyen işçiler, bir anda işsiz kaldı. Kâğıt üstünde yapılan düzenlemeler sektöre fayda sağlamadı.

İstihdam maliyetleri artırılırken devlet desteğinin sadece kamuya ait işletmelerle sınırlı tutulması, özel maden işletmelerinin kapanmasına, üretimin düşmesine ve binlerce kişinin işsiz kalmasına yol açtı.

KAMUYA VAR, ÖZELE YOK

Hükümet, maden sektöründe bir başka ayrımcılık daha yaptı. 2015 Şubat'ta kamuya ait işyerlerindeki maliyet artışlarının devlet tarafından karşılanması sağlandı. 16 kamu işletmesinin mağduriyeti giderilirken 170 özel sektör işletmesinin maliyet artışları yine dikkate alınmadı. Hükümet, yapılan itirazlara kulak tıkamayı tercih etti. İtiraz eden isimlerden biri de AK Parti Isparta Milletvekili Süreyya Sadi Bilgiç olmuştu. Bilgiç, Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nda yaptığı konuşmada refleksle yasa yaptıklarını belirterek bu durumun madencileri işsiz bıraktığını dile getirmişti. İktidar milletvekili, “Refleksle yaptığımız düzlemelerle, insanları işsiz bırakıp sokağa döktüğümüz için mahcubum. Torba yasa yapılırken burada da söyledim. Bunu yaparsanız madenciler işsiz kalır. Madenlerde çalışma sürelerini kısaltıp ücretleri artırarak kazaların azalması mümkün değil.” ifadelerini kullanmıştı.

İktidar, madenlerin zor durumda kaldığını itiraf etti

40'a yakın AK Partili milletvekilinin imzasıyla hazırlanan yeni kanun teklifinde, hükümetin çıkardığı ‘torba kanun' yüzünden madenlerin geldiği nokta şöyle anlatıldı: “Soma kazası sonrası Şubat 2015'te 3213 sayılı maden kanunun geçici 29. maddesiyle yapılan düzenleme ile 23 bin 826 işçi çalıştıran 16 kamu işletmelerinin mağduriyetinin giderilmesi öngörülmüş ise de Anadolu'nun değişik yerlerine dağılmış 11 bin 472 işçi çalıştıran özel sektöre ait 170 yeraltı kömür işletmesi madde kapsamına alınmamıştır. Bu durum, devletin yeraltı kömür işletmelerini desteklemesi açısından kamu özel ayrımında özel işletmeler aleyhine bir durum oluşturmuştur. 2014 yılı başı itibarıyla 170 özel sektör şirketi faaliyetlerini yürütürken, Soma kaza sonrası 117 tanesi, yapılan düzenlemeler ve denetimler sonrası faaliyetlerini durdurmuştur. Özellikle istihdam sağlayan küçük ölçekli bu firmaların durması ile 2,3 milyon tonluk üretim yaklaşık yüzde 37 azalarak 1,4 milyon tona gerilemiştir. Benzer şekilde hızlı işçi çıkartmaları gündeme gelmiş, 2014 yılı başında 11 bin 472 olan işçi sayısı 2014 yılı sonunda 6 bin 121'e düşmüştür. 2016 yılında asgari ücrete yüzde 30 zam yapılmasıyla şirketlerin işçi çıkarmaları ve sektörden çekilmeleri hızlanacaktır. Enerjiye en yoğun olduğumuz bu dönemde, yerli kaynaklardan kömür üreten firmaların piyasadan çekilmesi, ithal kömüre bağlılığımızı artıracaktır.”

MADENLER KAPANDI, YENİ DÜZENLEME GELİYOR

Hükümetin torba yasanın getirdiği tahribatı düzeltmek için hazırladığı yeni torba, Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi. Bu düzenleme ile madenlerdeki maliyet artışlarının devlet tarafından karşılanması sağlanacak. İktidar, yaptığı torba yasanın ortaya çıkardığı tahribatı, yeni madde için gerekçe olarak sundu. Ancak madenlerin büyük bölümü kapandığı için yeni düzenlemenin nasıl bir sonuç vereceği belirsiz. Kapanan madenlerin geri açılması ya da üretimin yeniden artması mümkün olsa da eski seviyenin yakalanması uzun yıllar alacak.

Sektörün zararı geriye dönük telafi edilmeli

Aksiyon-İş ve Pak Maden-İş Başkanı Vedat Öztürk, hükümetin bütün uyarılara rağmen, sektörü dinlemeden düzenleme yapıldığını belirterek, yeni düzenlemenin de mevcut haliyle sorunu çözmeyeceğini söyledi. Madencilik sektörünün kayıplarının geriye dönük telafi edilmesini isteyen Öztürk, “Zonguldak'ta Deka Madencilik, 700 çalışanı vardı, ilk düzenleme yapıldığında 300 çalışana indi. Şimdi de kredi borçları sebebiyle iflas etti. Hükümet büyük şirketlerin maliyet artışlarını üstlendi, ancak küçük madenler batırıldı. Madenciliği batırma yasası çıkardı. Bu yasa madencilikte iş barışını da bitirdi. Defalarca uyardık. Sektörü dinleyin, masa başında, oldubitti yasası ile bu iş çözülmez diye. 5 danışmanla karar alınıyor. Sonuç olarak masa başında yapılan oldubitti yasalarla sektör bitirildi. Şimdi devlet maliyetleri üstleniyorum dese de kapananların yarısı geri açılmaz.” diye konuştu.

Kaynak: Haber Kaynağı
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Baro Türk - Türk Hukuk Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim