• BIST 90.383
  • Altın 144,409
  • Dolar 3,6117
  • Euro 3,9021
  • İstanbul 14 °C
  • Ankara 11 °C

"Yeni İnternet Yasası Anayasaya Aykırıdır"

"Yeni İnternet Yasası Anayasaya Aykırıdır"
İnternet Suçları Uzmanı Av. F. Ünsal Özmestik, yeni internet yasasının neler getirdiğini ve neleri değiştirdiğini Canlı Haber Medyaya değerlendirdi. Özmestik'e göre düzenleme Anayasaya aykırı.

Yeni bir internet yasasına neden ihtiyaç duyuldu?

Öncelikle 5651 sayılı 2007 yılında çıkan kanunun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde ifade özgürlüklerini zedelemesi nedeniyle Türkiye hakkında çeşitli mahkumiyet kararları verildi. Bu sebeple uyum süreci çerçevesinde zaten değiştirilmesi gerekiyordu. İçeriklerin çıkartılması hususunda daha kesin sonuç alınabilmesi için böyle bir düzenlemeye gidildi.

Yeni internet yasası Anayasa’ya aykırı bir hüküm içeriyor mu?

Bazı maddelerin anayasaya aykırı olduğunu düşünüyorum. Örneğin yeni değişen 9A maddesi vardır; özel hayatın gizliliğini ihlal eden bir içeriğin idari kurum tarafından denetlemesi mümkün değildir. Bu içeriğin suç olup olmaması ancak mahkemeler tarafından denetlenebilir. Bir önleyici tedbir olarak idari kurum tarafından karar verilmesi anayasaya aykırıdır. Bu şekilde bir yetki devri yapılamaz. Suç unsuru taşıyıp taşımadığı idari bir kurum tarafından belirlenemez.

Ayrıca erişim sağlayıcılar tarafından 5651 sayılı yasa gereğince de log kayıtları tutulmaktaydı, kayıtların tutulmasında bir mahsur yok ancak yeni yasa ile istenilmesi durumunda yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcılar  tüm bilgileri idari kurum istediği zaman verecek şeklinde bir hüküm bulunmaktadır. Bu da çok ciddi şekilde hukuka aykırılık teşkil eder. Nitekim bir kimse bir suç işlediği zaman savcılıklar ya da mahkemeler herhangi bir şekilde o kişiye ulaşabilmek için yer sağlayıcı ya da erişim sağlayıcıya müzekkere göndererek o kişinin bilgilerini talep edebilmektedir. Bunun bir idari kurum tarafından istenildiği zaman erişim sağlayıcılardan alınabilmesi kişisel verilerin gizliliği ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Yeni internet yasası neler getirecek?

Teknik olarak internetin pahalılaşmasına sebep olacak. Ayrıca olumlu bir gelişme olarak sorun teşkil eden içeriğin kesin bir şekilde engellenmesini sağlayacak. Erişim engelleme kararı verildiği zaman eskiden DNS değiştirip o siteye erişebiliyorduk. Yeni yapılan değişiklikle servis sağlayıcılarına getirilen yükümlülükle birlikte o içeriğe ulaşılmaması için her türlü tedbir alınmak zorunda. İçeriğe ulaşılmaması için gerekli tedbirleri almazlarsa çok ciddi para cezaları var. İdari kurul veya  mahkeme tarafından kapatma kararı verildiği takdirde Türkiye'deki hiçbir vatandaş o içeriğe ulaşamayacak.

Teknik açıdan erişim sağlayıcılar teknolojiyi takip edip yurtdışı DNS kullanılmasını VPN kullanılarak sitelere girilmesini engelleyecek. Bu çok zor ayrıca interneti yavaşlatabilecek ve pahalılaşmasına neden olabilecek bir uygulama. İçerik mahkeme tarafından engellendiğinde hiç kimse bu içeriğe erişemeyecek. Mahkemenin eskiden verdiği karar çok genelde uygulanamıyordu. İnsanlar bir şekilde istedikleri içeriğe ulaşıyordu. Bu yasayla birlikte mahkemenin verdiği karar doğrultusunda yasaklanan içeriğe kimse ulaşamayacak.

Yeni yasa ile insanlar izlenileceklerini düşünüyorlar, bu korkularında haklılık payı var mı?

Değişen hükümle birlikte var. Genelde yanlış tartışılıyor. Erişim sağlayıcıların log kaydı tutma süreleri sadece uzatılıyor. Bunda bir sorun yok. Nihayetinde ceza davalarının soruşturma süreçleri aşikar. Faillere ulaşılması için log kayıtlarının daha uzun süre tutulması gerekiyor, düzenli tutulması gerekiyor. Yer sağlayıcı firma içerikleri vermekle mükelleftir. Yeni kanunda değişiklik var. İdari kurul isterse tüm kullanıcıların kayıtlarını yer sağlayıcı olarak kanunen vermek zorundasınız ama bu hukuka aykırı. Savcılıklar ve mahkemeler isteyebilir. Ama bu yetkinin idari kurula devredilmesi sıkıntılı bir durum.

Yeni yasa ile internet sitelerini kim engelleyecek? Engelleme nasıl yapılacak? 

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu içeren bir içerik olması durumda TİB'in (Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı) koruma tedbiri olarak erişimi engelleme yetkisi var. Mahkeme tarafından onaylanmadığında işleme konulmayacak.Mahkeme kararın onanmasını isteyecek. Katalog suçlar var müstehcenlik ve çocukların cinsel istismarını içeren suçlar olduğunda TİB  daha önceki gibi devam edecek. Özel hayatın gizliliğiyle ilgili bir suç eklenmiş bulunuyor. Bunun dışında erişim engelleme kararları mahkeme tarafından verilecek.

İsteyen herkes içeriğin veya sitelerin engellenmesi için başvuru yapabilecek mi?

Tabi O da şöyle olacak. Eskiden hukuka aykırı bir durum olduğunda sitenin kapatılmasını isteyemiyordunuz. Fakat yeni değişen kanunla birlikte yayınlanan içeriğin sizin hakkınızı ihlal etmesi nedeniyle ilgili içeriğe erişimin engellenmesi talebiyle  başvuruda bulunabilirsiniz. Bu da bu şekilde değişiklik gösterdi. Eskiden siteye bildirim yapıyordunuz bu içerik hukuka aykırı benim hakkımı ihlal ediyor diye mahkemeye başvurduğunuzda içeriğin çıkartılmasına ilişkin karar veriyordu. Şimdi mahkemeler artık içeriğin çıkartılmasına da sitenin kapatılmasına da karar verebilecek.

Yani bir içerik yüzünden bütün site kapatılabilecek mi?

Kapatabilecekler ama ona da düzenleme getirdiler URL bazlı kapama yapabilecekler. Sadece ve sadece erişim sağlayıcılar bunun da önlemini almak zorundalar. Mahkemeler o haberin yayınlandığı URL'yi kapatma yönünde karar verebilecekler. Ya da site tamamen kapatılabilir bu mahkeme hakiminin elinde ama usul URL bazlı kapamadır. Teknik imkansızlıklar nedeniyle daha önce bunu yapamıyorduk. Haberin yayınladığı URL kapatılamıyordu.  Hatırlarsınız bu nedenle sıkıntılı videolar değil Youtube tamamen kapalı kaldı bir süre. Erişim sağlayıcılara yük getirecek ancak objektif olarak bakmak gerekirse bu hususta faydalı.

Erişim Sağlayıcılar Birliği nedir? Yeni yasada nasil bir görev üstleniyorlar?

Erişim sağlayıcılar birliği yeni yasadan anladığımız kadarıyla erişimi engelleme kararlarını tek elden yürütecek bir birlik olacaktır. Çok fazla da ayrıntıları yazılmamıştır değiştirilen kanunda kendisine TİB tarafından gönderilecek erişime engelleme kararlarını 4 saat içinde uygulamakla mükelleftir. Bir erişim engelleme kararı verildiği zaman tebligat gönderiliyordu Superonline TTNET gibi erişim sağlayıcılarına. Şimdi erişim sağlayıcılar birliğine gönderilecek. Bütün erişim sağlayıcılar bu birliğe üye olmak zorunda. Erişim sağlayıcılar karları değil ciro satışları oranında üyelik ücreti ödeyecekler. Bu da birliğin diğer giderleri için kullanılacak. Bence  kanunda erişim sağlayıcılar birliği teorik olarak güzel bir şey. Fakat şu anki düzenlemeyle yanlış yapılıyor. Özellikle bu erişim sağlayıcıların özellikle bu erişim sağlayıcıların kişisel verilerin tutulmasıyla ilgili log kayıtlarına çeşitli düzenleme getirilebilir. Bunlar düzenlenmemiş erişim engelleme kararlarına takılı kalınmış bu haliyle ben açıkçası çok işlevi olacağını düşünmüyorum.

DNS, Proxy, VPN kullanarak engelli sitelere erişmek suç mudur?

Suç olması anayasaya aykırı olur, şu anki düzenlemeyle de suç değil ilerisi açısından da suç değil . Her tülü yöntemle vatandaşlar o siteye ulaşabilir yeni getirilen düzenlemeyle proxy tarzı yöntemlerle erişim sağlayıcılar birliği önlem almak zorunda. Her türlü sorumluluk erişim sağlayıcılarda aksi takdirde idari para cezaları var.

İçeriği engellenen site sahipleri, haksız bir engelleme varsa ne yapacaklar? Mağduriyetler nasıl giderilecek?

İki usul var. eğer bir idari kurum tarafından verilen bir tedbir kararıysa idare mahkemesine dava açacak. Davanın kısa sürede sonuçlanması neredeyse imkansız. Bu durumda mahkemenin onayını bekleyip ilgili mahkemeye itiraz edecek haklı görülürse o karar kaldırılacak erişim sağlayıcılar birliğine açılmasına ilişkin karar bildirilecek.

Ancak hukuken şöyle bir sıkıntı var.  Bu tür kararlara itirazlar bir üst mahkemeye gönderilir. Erişim engelleme kararlarında yetkili mahkeme Sulh Ceza Mahkemeleridir. İtiraz durumunda kesin kararı verecek bir üst merci Asliye Ceza Mahkemeleridir. Bu kararların Yargıtay denetimine açık olmaması özellikler yerel mahkemelerin çok farklı kararlar vermesine sebep olabilecektir.

Twitter, Facebook gibi sosyal medyada profillere yonelik engelleme yapılacak mi?

Yeni değiştirilen kanuna URL bazlı engelleme yapılabiliyor. Hukuka aykırı bir içerik varsa bir kişinin kişilik haklarını ihlal ediyorsa ve mahkemeden buna ilişkin karar çıkarsa erişim sağlayıcılar URL bazlı bu engellemeyi yapmakla mükellef.

Ülkenin tüm internet trafiği nasıl izlenecek? Hangi şartlarda saklanacak? 

Zaten Erişim sağlayıcılar birliği log kaydı tutmakla yükümlü. Aynı zamanda yer sağlayıcılar da kanunda belirtilen usuller çerçevesinde log kaydı tutmak kullanıcı ve üyelerinin kayıtlarını tutmakla mükellef.  İdari kurum tarafından istenmesi halinde yer sağlayıcı üyelerin (örneğin facebook'un Türkiye'de olsa tim facebook üyelerinin) bilgileri TİB'e verilecek.

Erişim sağlayıcıların tuttuğu log kayıtlarının gizliliği esas olmak zorundadır.

Kişilerin internet erişim kayıtları ne kadar süre saklanacak?

6 aydan az 2 yıldan fazla olmamak kaydıyla erişim sağlayıcılar log kaydı tutuyordu. Yönetmelik bunu 1 yıla çıkartmıştı. Şimdi 2 yıl boyunca kayıt tutmak zorunda olacaklar.

Bu süre sonunda bu verilere ne olacak?

Bu konu muğlak normal şartlarda TCK 138. maddesine göre silinmesi gerekiyor.ancak kanunda  2 yıl geçtikten sonra imha edilir şeklinde bir düzenleme yapılmamış.

Yeni internet yasasınin, ileride yasalaşacak olan kişisel verilerin gizliliği kanuna ters düşen bir yanı var mı?

Şu açıdan ters bir durum var idari kurum kişisel verilerin korunması ile ilgili kanun tasarısı çok değişti. Hala da değişiklik içeriyor eğer o yasalaşırsa şu anki düznlemeyle yani inernet yasasında düzenlenen değişiklikle birlikte idari kuruma bu bilgilerin verilmesi büyük çelişki oluşturuyor. İkisi arasında farklılıklar var, kişisel verilerin tasniflendirilmesi veya anonim olarak kullanılması yeni kişisel verilerin korunması hakkındaki kanunla bir takım değişiklikler öngörüyor. Zaten o kanun çıktığı zaman bu yasalarda da belirli maddelerin değiştirilmesi gerekiyor.

Şifreli protokollerle(https) erişilen web sitelerinin takibi nasıl olacak?

Yeni yasa bu konuda bir yenilik getirmiyor. Soruşturma makamı herhangi bir suç tesbiti olduğunda ortam sağlayıcı firmadan bu verileri talep edebilir.

TİB takip edilen internet trafiğinde Türk Ceza Kanunda suç olan bir şeye denk gelirse bu suç icin suç duyurusunda bulunabilecek mi?

Hali hazırda da bunu yapabiliyor zaten. Eğer bir suç unsuru tesbit ederse Cumhuriyet Başsavcılığına bu yönde bir bildiride bulunabilir.

Takip edilmemek icin 3.parti yazılım kullanmak suç mu?

Hayır, bu tarz bir uygulama kullanmak suç unsuru oluşturmaz.

Av. Fehmi Ünsal ÖZMESTİK kimdir?

Adli Bilişim Derneği üyesidir. İstanbul Barosu Staj Eğitim Merkezi bünyesinde, bilişim hukuku derslerinde ve Bilişim Hukuku Tez Juri üyeliği görevlerinde bulunmaktadır. Aynı zamanda çeşitli internet sitelerinde Bilişim Hukuku alanında yazıları yayınlanmakta olan Av. F. Ünsal Özmestik, Bilişim Hukuku alanında programlar hazırlayıp sunmaktadır. 

  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Baro Türk - Türk Hukuk Merkezi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Haber Scripti: CM Bilişim